Is mijn kind allergisch voor melk?

“Is mijn kind niet allergisch voor koemelk? Zou zijn eczeem niet veroorzaakt kunnen worden door een melkallergie? Laatst was ik bij een alternatieve genezer en die zei dat mijn kind duidelijk allergisch was voor melk! Zij had een apparaat waarmee ze dat kon uittesten en met behulp van spierspanningstesten heeft zij deze diagnose bevestigd. Wat vindt u daar nou van? Ook haar buikpijnen en diarree zouden hierdoor ontstaan.”

Aan het woord is een moeder met een jongetje van bijna een jaar oud. Het mannetje ziet er wat pierig uit, eczemerig in het gezicht en op de handen. Haar vraag is reëel en wordt ook door anderen wel gesteld. Er zijn al heel wat ouders die hun kind jarenlang om deze redenen geen melk geven.

Intolerant of allergisch?

Als het om de bijwerkingen van koemelk gaat, worden sommige begrippen nogal eens door elkaar heen gehaald. Je kunt intolerant zijn voor melk of allergisch, dus overgevoelig.Dat zijn twee heel verschillende zaken die niets met elkaar te maken hebben. Het eerste probleem is minder ernstig dan de tweede en hoeft pas klachten te veroorzaken na een bepaalde hoeveelheid melk, bij voorbeeld bij meer dan twee bekers per dag. Het tweede probleem geeft vaak al klachten bij een paar druppels melk.

Intolerant

Melksuiker kan pas uit de darmen worden opgenomen nadat het door een bepaald enzym (lactase) in de dunne darm in aparte stukjes suiker is gesplitst. Is dat enzym niet voldoende op voorraad aanwezig, dan blijven er teveel onverteerde suikers in de darmen achter en ontstaan er klachten als buikpijn, een opgezette buik, veel winden en diarree. Het betreft hier dus een capaciteitsprobleem. Door minder melk aan te bieden, blijven er geen onverteerde suikers achter en verdwijnen de klachten.

Het enzym lactase is bij alle baby’s overal in de wereld volop aanwezig zodat moedermelk of flesvoeding zonder problemen kan worden verteerd. Bij de meeste blanken blijft er het hele leven, ook na stoppen van borstvoeding of de fles, voldoende enzym over. Bij andere rassen wordt dit enzym steeds minder actief. Blanken kunnen zonder problemen echte melkdrinkers worden, maar niet-blanken gaan melk steeds minder goed verdragen omdat melk minder goed verteerd wordt.. Zij zullen klachten ontwikkelen. Door het aanbod van melkproducten te verlagen zal het probleem afnemen.

Maar ook blanke mensen kunnen in dit opzicht moeilijkheden krijgen als door een buikgriepje, een of andere darmziekte of door een bepaalde voedselallergie delen van de darm minder goed functioneren en de aanmaak van het enzym lactase wordt afgeremd. Ook dan ontstaan er -meestal tijdelijk- klachten van diarree en buikpijn.

Door de proef op de som te nemen –laat twee weken melk weg uit de voeding en karnemelk, yoghurt en vla- wordt snel duidelijk of er een melkintolerantie bestaat. Kaas en boter bevatten weinig melksuikers. Wanneer de klachten na hervatten van deze melkproducten zich opnieuw manifesteren, is de diagnose duidelijk. De volgende stap is uit te zoeken hoeveel melkproducten wel worden verdragen. Helemaal stoppen is niet nodig en ook minder gezond.

Melkallergie

Allergieën hebben altijd te maken met problemen in het afweersysteem. Dat systeem heeft als het ware een heel leger soldaten in dienst die er voor waken dat er geen gevaarlijke ziekmakende stoffen het  lichaam binnendringen. Soms zijn die soldaten door een nog onbekende oorzaak verkeerd geïnstrueerd en schieten zij ook op ongevaarlijke stoffen. Dat kunnen graspollen zijn of uitwerpselen van huisstofmijten. Maar dat kunnen ook  melksuikers zijn. Het lichaam is daar dan overgevoelig voor; zo kan een heel scala aan klachten ontstaan. Die zijn vooral aan de huid waarneembaar in de vorm van eczeem en jeuk, of in de luchtwegen door niezen en astma-achtige klachten of in het maagdarmkanaal door diarree of obstipatie, braken en buikpijnen.

Allergie-klachten ontstaan al na geringe contacten met het allergeen, de stof waar allergisch op wordt gereageerd. Bij onderzoek is gebleken dat 2-5% van de kinderen  tot drie jaar-meestal al na de eerste en voor de tiende maand- allergisch reageren op koemelk. Stoppen van de borstvoeding en de overgang op koemelk kan zo’n moment zijn waarop de eerste klachten ontstaan. Diezelfde leeftijdscategorie is ook nogal eens allergisch voor pinda’s, noten en kippenei-eiwit. Boven die leeftijd vinden we meer allergieën voor huisstofmijt, graspollen, kat en hond. Het is gek genoeg zo dat een koemelkallergie niet levenslang is; het kind groeit er na het derde jaar overheen, maar ontwikkelt helaas vaak andere allergieën..

Bloedonderzoek levert weinig duidelijkheid op: een positieve uitslag betekent nog niet dat er daadwerkelijk sprake is van een koemelkallergie en een negatieve uitslag sluit niet uit dat er toch wel een koemelkallergie aanwezig is. Dat geldt ook voor de interpretatie van huidpriktesten.

De diagnose is het redelijk goed vast te stellen door een zogenaamd eliminatie-dieet waarbij melk en alle producten waar melk in is verwerkt, worden weggelaten uit het dieet van de moeder als het kind borstvoeding krijgt of uit het dieet van het kind zelf. Voor alle zekerheid is het verstandig tegelijk ook noten, pinda’s, soja en vis weg te laten. Na twee tot vier weken is duidelijk of de klachten zijn verminderd. In dat geval moet vervolgens telkens en om de paar dagen een beetje van een van de verboden voedingsmiddelen aan het dieet worden toegevoegd om te zien of er reactie op komt. Zo kan het allergeen worden gelokaliseerd. Nemen de klachten niet af door het dieet, dan is er geen sprake van een allergie! Deze test is betrouwbaarder dan een bloedonderzoek maar ook hier is geen volledige zekerheid te geven: een negatieve test maakt een koemelkallergie zeer onwaarschijnlijk maar een positieve uitkomst blijkt in de helft van de gevallen foutpositief te zijn, dus toch geen koemelkallergie.

Eigenlijk moet je om zeker te zijn van de diagnose een zogenaamde provocatietest doen, dus op een dag een proef doen door het product te gebruiken waarvan vermoed wordt dat het de oorzaak van een allergie is. Dit kan echter alleen in een ziekenhuis.

Koemelkvrij dieet

De koemelk moet helemaal uit het dieet worden verwijderd. De gewone kunstvoeding moet worden vervangen door speciale kunstvoeding waarbij de koemelkeiwitten in kleine stukjes zijn geknipt en dus de allergene component onherkenbaar is gemaakt. In Friso Hypo-Allergeen en in Nutrilon Hypo-Allergeen is dit onvoldoende grondig gebeurd. FrisoPep en Nutrilon Pepti zijn geschikte voedingen, evenals Nutramigen. Een kunstvoeding op basis van soja is niet geschikt omdat een kind ook hierop allergisch kan reageren. Na een aantal maanden kan een beetje gewone koemelk voorzichtig geprobeerd worden want een kind kan ook weer snel over de koemelkallergie heen groeien. Bij borstvoeding mag de moeder geen melk gebruiken, ook geen producten waar melk is in verwerkt. Ze mag ook geen melk van andere dieren gebruiken.

Aardbeien ed

Bij kinderen zien we nog wel eens een licht jeukende lokale huidreactie om de mond optreden bij inname van bepaalde voedingsmiddelen. Zoiets kan gebeuren bij het eten van aardbeien, ei, kaas, vis of vlees, abrikozen, perziken en pruimen (en bij volwassenen na drinken van wijn). Dat heeft niets te maken met allergieën voor die voedingsmiddelen! Het zijn eigenlijk een soort galbultachtige reacties op stoffen in die voedingsmiddelen die locaal jeuk kunnen veroorzaken.

Kruisallergie 

Oudere kinderen en volwassenen ontwikkelen soms een zogenaamde kruisallergie. Een allergie voor berkenpollen levert ook een allergie op voor noten, appel, perzik e.d. Graspollenallergie kan een kruisallergie geven voor pinda en rauwe groentes zoals tomaat, selderij en wortel. Dat komt omdat eiwitten onderling zo op elkaar lijken dat ze voor een allergeen worden aangezien. Die voedingsmiddelen veroorzaken klachten op de lippen, in de mondholte en in de keel zoals branden, jeuk en soms lichte zwelling. Het is een ongevaarlijke soort allergie, ook wel oraal allergiesyndroom genoemd. Gevaar voor ernstige reacties als in shock raken is er vrijwel niet. Andere kruisallergieën zijn combinaties van een allergie voor bijvoetpollen en klachten krijgen van verse kruiden, of voor latex en klachten na eten van ananas, banaan, avocado, kastanje en kiwi.

Op http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k_voorlichting/NHGPatientenbrieven.htm vindt u informatieve patientenbrieven: de aanpak van voedselovergevoeligheid bij een kind OF heeft mijn kind voedselovergevoeligheid.

Meer